Toporów - Prędocice

Toporów - Prędocice (niem. Tormersdorf) 

Operacja łużyckaPółnocna granica Bielawy Dolnej, przylega do nieistniejącej już dziś wsi Prędocice - Toporów (niem. Tormersdorf). Na przeciwległym brzegu Nysy Łużyckiej znajduje się niemieckie miasto Rottenburg. Po zakończeniu działań wojennych, wieś została całkowicie wyludniona. Jedynymi jej mieszkańcami byli żołnierze Wojsk Ochrony Pogranicza, którzy mieli tutaj strażnicę.

16 kwietnia 1945 roku w wyniku operacji łużyckiej doszło do zaciętych walk żołnierzy II Armii Wojska Polskiego z siłami niemieckimi. Tutaj znajdowało się miejsce dowodzenia wojsk polskich. Wtedy to, Prędocice otrzymały wojenny kryptonim "Toporów". Gdy II wojna światowa zbliżała sie do końca, dla wielu żołnierzy Toporów okazał sie ostatnim miejscem spoczynku. Nazwa Toporów, do dziś funkcjonuje wśród tutejszych mieszkańców. Co roku odbywają się tu uroczystości upamiętniające te tragiczne wydarzenia.

 

 

 

 

 

Historia Prędocic (za Wikipedią):

  • Przed 1403 – stara osada serbołużycka znana pod nazwą Tornow
  • 1403 – pojawia się we wzmiankach nazwa osady Tolmisdorf
  • 1490 – pojawia się we wzmiankach nazwa osady Tormersdorff
  • 1518, 6 października – pożar trawi doszczętnie istniejący tutaj dwór rycerski. Podczas tego pożaru wiał silny wiatr wschodni i ogień przeniósł się na leżącą w pobliżu Rozbórkę (Rothenburg).
  • Przez długi czas Prędocice leżały w dobrach Penzigów, którzy przekazywali wieś swoim rycerzom w lenno.
  • 1840 – w miejscu, w którym stał dwór, wzniesiono fabrykę fajansu.
  • przed 1860 – zamknięcie fabryki fajansu.
  • 1813 – poważne zniszczenia podczas kampanii saskiej (straty materialne wyniosły blisko 3500 talarów).
  • 1813, 24 maja – bitwa pod Prędocicami pomiędzy nacierającymi z zachodu wojskami francuskimi marszałka Victora z ariergardą kozacką w sile 500 koni. Walki o most w Prędocicach trwały kilka godzin. Wycofanie się wojsk rosyjskich w głąb Puszczy Zgorzeleckiej po zaistnieniu groźby okrążenia po przeprawieniu się przez Nysę poniżej Bielawy piechoty francuskiej z artylerią. Poległych w bitwie Francuzów i Rosjan pochowano w lesie na wschód od wsi.
  • 1898 – założono na obszarze Prędocic zakład opiekuńczy protestanckiego bractwa Zoarystów. Placówka owa spełniała zadania opieki nad starymi rencistami, osobami bez środków do życia, zaniedbaną młodzieżą, epileptykami, a także chorymi umysłowo. Podopieczni zoarystów rozlokowani byli w trzech domach – "Zoar", "Betlejem", "Troas".
  • 1941 – Naziści utworzyli w zakładzie opiekuńczym przejściowy obóz dla Żydów śląskich (głównie z Wrocławia).
  • 1941 – 1942 – w prędocickim getcie przebywało co najmniej 532 Żydów (w pewnym okresie nawet ponad 700), których przewieziono później do obozów zagłady "na wschodzie". W pobliżu dawnego protestanckiego cmentarza wiejskiego znajdują się miejsca pochówku zmarłych w obozie Żydów (dokładna lokalizacja mogił żydowskich nie jest wiadoma).
  • Jeńców Stalagu VIII A zatrudniano tutaj przy regulacji Nysy Łużyckiej.
  • Obecnie jest to miejsce spotkań i zlotów kombatantów II Armii WP. Znajduje się tutaj pomnik poległych żołnierzy 37 pułku piechoty 7 dywizji piechoty w walkach na Łużycach w kwietniu 1945 r.
  • Prędocice niezamieszkane są od wielu lat.
  • Przez pewien okres stacjonowała tutaj straż graniczna.